Nederland bouwt een digitale brandweer

Twaalf organisaties slaan de handen ineen

Vrijdag 25 september presenteerden twaalf organisaties een gezamenlijk plan. In Den Haag overhandigden zij een manifest aan staatssecretaris Willemijn Aerdts. Het manifest heet “Samen sneller dan de dreiging”.

Wie doen er mee? Onderzoeker TNO, spoorwegbedrijf NS en het cybercentrum NCSC. Ook de NCTV, de opspoorders van het DIVD, kennisinstellingen en beveiligingsbedrijven. Samen heten zij Prometheus.

Wat is een digitale brandweer?

Prometheus is geen bedrijf en geen overheidsdienst. Het is een samenwerkingsverband. Samen willen de organisaties met AI gaten in software vinden. Vóórdat criminelen het gat kunnen gebruiken.

Vergelijk het met een echte brandweer. Een brand begint bij één huis. Blus je snel, dan blijft de straat gespaard.

Zo werkt het ook bij lekken in software. Eén fout bij een leverancier kan honderden organisaties tegelijk raken.

De naam komt uit de Griekse mythologie. Prometheus gaf het vuur aan de mensen. Nu moet AI het licht tegen digitale aanvallen worden.

Waarom nu?

Aanleiding zijn twee gebeurtenissen van deze zomer. In juli werd de eerste volledig zelfstandige aanval vastgelegd. Een programma voerde die met gijzelsoftware uit. Zonder menselijke tussenkomst.

Ook viel een AI-systeem platform Hugging Face aan. In één weekend deed het duizenden pogingen.

Frits Grotenhuis is directeur van Digital Holland, de organisatie achter Prometheus. “De race naar machinesnelheid is begonnen,” zegt hij. Wachten is geen optie, volgens hem.

Wat merk jij ervan?

Voorlopig nog weinig. Prometheus begint met een proef. De deelnemers testen AI die lekken in veelgebruikte software opspoort.

Werkt het, dan volgt een bredere uitrol. Later moet de aanpak ook voor kleinere bedrijven komen. Die hebben vaak geen eigen beveiligingsteam.

De NS is een van de deelnemers. Dimitri van Zantvliet is daar directeur cybersecurity. Voor vitale sectoren is de dreiging “allang geen theoretisch scenario meer”, zegt hij. Eén zwakke schakel in de keten kan een hele sector raken.

Wat het plan nog niet kan

Onthoud: er staat nog geen digitale brandweer klaar. Er is een plan en een proef. Nederlandse slachtoffers zijn er, voor zover bekend, nog niet.

En Prometheus lost jouw zwakke wachtwoorden niet op. Daar blijf je zelf verantwoordelijk voor.

Wat jij kunt doen

Wacht niet op de brandweer. Installeer updates zo snel mogelijk. Zet tweestapsverificatie aan. Dan help je jezelf, en de rest van de straat.

Vind jij dit geruststellend of juist een beetje eng? Laat het weten in een reactie.

Bronnen

• Computable, “Publiek-privaat manifest om ai-cyberdreiging te beteugelen”, 25 september 2026. https://www.computable.nl/2026/09/25/publiek-privaat-manifest-om-ai-cyberdreiging-te-beteugelen/
• Digital Holland, “Prometheus”, 25 september 2026. https://digital-holland.nl/prometheus