Een computer mag je niet ontslaan
Californië heeft sinds woensdag 30 september 2026 een nieuwe wet. Die heet de No Robo Bosses Act. Vrij vertaald is dat: geen robotbaas.
Gouverneur Gavin Newsom zette er die dag zijn handtekening onder. Het is de eerste wet van dit soort in de Verenigde Staten.
Wat de wet regelt
Een baas mag niet meer alleen op software afgaan. Dat geldt bij ontslag en bij straf van een werknemer. Er moet altijd een mens naar de beslissing kijken.
Die mens leest er ook andere papieren bij. Denk aan de beoordeling van je baas. En aan je dossier op het werk.
Het systeem alleen is dus niet genoeg.
Wie ontslagen of gestraft wordt, hoort het op papier. Op dat papier staat welke gegevens over jou zijn gebruikt. Er staat ook de naam van een mens op. Die mens kan uitleggen waarom het besluit viel.
Een tweede paar ogen
Bij een zware beslissing kijkt er vaak een tweede paar ogen mee. Dat kennen we uit het ziekenhuis. Ook daar beslist één dokter niet alleen.
Die tweede blik vangt fouten op. Een computer ziet patronen in cijfers. Een mens ziet het verhaal erachter.
Wat jij ervan merkt
In Nederland is zo'n aparte wet er nog niet. Wel zegt de privacywet hier al iets belangrijks.
De AVG is de privacywet van Europa. Artikel 22 zegt kortweg: een computer beslist niet alleen. Een besluit met gevolgen voor jou vraagt om een mens.
De wet in Californië gaat pas in op 1 juli 2027. En hij geldt alleen in die staat. Niet in de rest van het land.
Wat de wet niet kan
Wat 'vooral software' precies is, ligt nog niet vast. Een zakenclub schreef dat in een brief aan de gouverneur. Zonder die uitleg blijft de grens van de wet vaag.
Of de wet werkt, weten we dus nog niet. Dat kun je pas zien na 2027.
Wat kun je doen
Vraag op je werk hoe besluiten over mensen tot stand komen. Vraag of software meepraat bij een beoordeling of ontslag.
Weet jij of software bij jou meebeslist? Vertel het in een reactie.
Bronnen
- Wet SB 947 (No Robo Bosses Act), ondertekend op 30 september 2026: https://www.cnbc.com/2026/09/30/california-gavin-newsom-ai-ban.html
- Persverklaring van indiener senator Jerry McNerney: https://sd05.senate.ca.gov/news/newsom-signs-mcnerneys-no-robo-bosses-act-2026-requiring-human-oversight-ai-workplace
- Ingangsdatum 1 juli 2027 en het bredere pakket aan wetten: https://cryptobriefing.com/california-ai-worker-protection-laws
- Brief aan de gouverneur over de vage term 'vooral afgaan op': https://www.cnbc.com/2026/09/30/california-gavin-newsom-ai-ban.html
- AVG artikel 22 en het recht op een mens, uitgelegd door de rijksoverheid: https://algoritmes.overheid.nl/algoritmekader/voldoen-aan-wetten-en-regels/vereisten/avg-10-recht-op-niet-geautomatiseerde-besluitvorming
- Autoriteit Persoonsgegevens over algoritmes op de werkvloer: https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/algoritmes-ai/risicos-algoritmes-ai-ontwikkelingen-in-nederland/risicos-algoritmes-op-de-werkvloer
- Het tweede paar ogen en het ziekenhuis zijn onze eigen vergelijkingen, geen citaat. Over Nederland zeggen we alleen wat de privacywet al zegt. Dat er hier een wet aankomt, is niet gecontroleerd.